rastlantı üzerine rastlantısal bir şeyler

"hayat, tanrinin gordugu bir ruya mi yalnizca?" Miguel Unomuno'nun Sis romaninda gecen bir cumle: "benim basimdan gecenler, etrafimdakilerin baslarindan gecenler hakikat mi, hayal mi, yoksa tanrinin bir ruyasi mi sadece? o uyandigi zaman kaybolacak bir ruya olmasin bunlar, eger ona dualar ediyor, ezgilerde onu yuceltiyorsak, bu, onu uyutmak, sallayarak ruyalara dalmasini saglamak isteginden dogamaz mi?"

Bu düşüncelerle Camus için "tek sağduyulu Tanrı olan " rastlantı tanımı ne kadar birbirine yakın duruyor.Sanırım vücuduna tüm gerçekliğini anlatacak bir söz kazıtması gerekseydi Camus sadece bu kelimeyi kazıtırdı:rastlantı.

Camus 'nün rastlantı anlayışı hala ellerinde yaşamları için bir itki olduğunu düşünen çoğunluklar için oldukça travmatik olabilir.Üstüne yaşamların inşa olduğu bu algoritmik yapının bilimsel tanımlamasının çıkış noktası olan, çok sayıda ve ölçülmesi pratik olarak mümkün olmayan değişkenler içermesi zorunluluğu,günümüzde bilimle yaşam arasındaki en temel çelişkilerden biri olmayı sürdürüyor ne yazık ki.İşte bilimle yaşam arasındaki bu trajikomik durum üzerine bir sarsıntı daha yaşayabilir bilinçlerimiz ,çünkü bizler bilimle yaşam arasında olası bir uyum öğretisiyle büyüdük.Hayatı algılamamızı güçleştiren bir sürü başka illüzyonla büyüdüğümüz gibi.

Kimileride Camus 'ye ek yapmak istercesine ,ama rastlantıyı bu denli sebepsiz ve boşlukta bırakmamak için bağırıyor:"rastlantı bilinçaltımızdır"

Böyle bir tanımlama yapanlar rastlantı dedigimiz, hayatimizin beklenmedik, tahmin edilmedik olaylarla ve insanlarla olan kesismelerine bizi bilincaltimizin hazirlayip surukledigini; bilincaltimizda oyle bir hazirlik olmasa, rastladigimiz olaylarin ve insanlarin da yanindan -onlari fark etmeden- gecip gidebilecegimizi düşünüyorlar.Birikmiş rüyalar gölünde yüzer gibi.Ne acı bizler için, ama öylesine gerçek.Onlar için bazen kaderimizi belirleyen rastlantılar aslinda bizim bulmak istedigimiz ama bunun farkinda olmadigimiz olaylar ve insanlar gibi. Rastlantıları, onlari cok yadirgamadan hayatimiza almamiz, onlari kendi gelecegimize katmamiz, onlari zaten istememizden olmasın.Yani, onlara göre aslında, hayatımızı zaten bilinçle yönlendiriyorduk ama ,onun yetmediği yerlerde bilinçaltımız yetişiyordu yardıma ve böylece hayat üzerindeki mutlak kontrolümüzü bizim dışımızdaki hiç bir unsura teslim etmemiş oluyorduk böylece.Kısaca aslında hayat sadece tanrının bir rüyası olamaz, aynı zamanda bizimde rüyamızdır sisler ardındaki.Kaderimizi degistirmeye muktedir degilizdir ama onunla tanismis gibi yasarız, kendini aldatmanin en vahsi ve en besleyici yanlarindan birini içimizde hayatımızı açıklamak için büyütüp dururuz.

Dahada ileri gidelim isterseniz ,bir çoğumuz için hiçbir şey tesadüf değildir ve Allahın rızası dışında bir tek çiçek bile açamaz bizim için rastlantısal olan şey tanrının bilgisi dahilinde olur.

Rastlantıyı arkasına kendimize ait bir şeyleri ,bilincimiz veya bilinçaltımızı koymadan,yada kendi dışımızdaki ilahi bir iradenin desteğini almadan bakabilmek daha çok romantiklerin işi galiba.Onlar yaşamıda rastlantı tanımlamalarında olduğu gibi nedensiz ve anlamsız başlamış bir süreç olarak görmeye devam edecekler.Ama diğerlerinden farklı olarak tüm anlamı olayın nedenine değil ,yaşanan sürece yükleyecekler.Onlar sanırım yaşamayı seçenler olacak böylece,nedenler hakkında düşünürken,karşılarındakine teğet geçip gidenler değil.

Kundera'ya göre bize söyleyecek tek şeyi olan şey rastlantıdır.Küçük kesişmeler olmadan yürümez hiçbirşey. "rastlantıların, sadece rastlantıların söyleyecek bir sözü vardır bize. gereklilikten doğan, olmasını beklediğimiz günbegün yinelenen her şey dilsizdir. sadece rastlantı bir şeyler söyler bize. onun diyeceklerini çingenelerin kahve falı bakması gibi karineyle çıkarırız. Gereklilik büyülü çözümler tanımaz-bunlar rastlantının işidir. bir aşk, unutulmaz olacaksa eğer, küçük rastlantılar Azizlerin omuzlarına konan minik kuşlar gibi hemen o an kanat çırpa çırpa gökten aşağı doğru süzülmelidir."diyor ve birazda dedektiflik becerisi istiyor bizden,rastlantının arkasındaki sürprizleri bulabilmemiz için.

Ansiklopedik bir bilgiyledevam edelim ve bitirelim:

evrende iki türlü rastlantı vardır.

1-düzensiz rastlantılar: bu tür rastlantıları bir kurala bağlamak mümkün olmamıştır ve ilerde bir kurala bağlanabilecekleri de şüphelidir.
2-düzenli rastlantılar: bunların bir kurala bağlı olarak ortaya çıktıkları saptanmış olan rastlantılardır.

fizikçilerin dayanakları düzenli rastlantılardan meydana gelir, ama kimyacılar düzensiz rastlantıları da incelemektedir.

Hepimiz kimyacı olmaya çalışmalıyız, hatta sanırım biraz gayret ederek simyacı.